“Digitieners[1] zijn geboren in een digitale wereld, een wereld waarin zij eerder wisten hoe ze moesten swipen[2] dan hoe ze moesten praten. Digitieners zijn compleet mobiel georiënteerd en doen alles met hun smartphone… Ze zijn van alle markten thuis en kunnen daarom razendsnel keuze maken in hun digitale leefwereld. Zij hebben voor elk doel en elke community[3] waar ze bij horen, een eigen kanaal of device[4] en maken hiervoor bewuste afwegingen.

Digitieners vervelen zich snel en struinen het internet af op zoek naar vermaak. Op het gebied van sociale media zijn de digitieners trendsetters, kanalen die hun ouders en opa’s en oma’s nog niet ontdekt hebben, zijn hip and happening. Maar zodra volwassenen toetreden in door jongeren geadopteerde sociale media, doen ze de dingen die ze echt belangrijk vinden om met hun vrienden te delen, lekker weer ergens anders…, aldus het onderzoek van Ruigrok Netpanel in hun inleiding bij het onlangs verschenen rapport: What’s happening online? Inzicht in jouw generatie 2016[5]. Wanneer zij over digitieners spreken bedoelen ze jongeren van 14-20 jaar. Volgens het onderzoek beschikt op dit moment 94 procent van de digitieners over een smartphone en besteden zij bijna drie uur per dag aan sociale media.

Een bom gelegd
Opvallend is dat zij daarbij gelijktijdig gebruikmaken van ten minste vijf verschillende olinenetwerken bijvoorbeeld Whatsapp[6] voor persoonlijk en privécontact, Youtube[7] voor vermaak en gespreksstof, Instagram[8] voor het delen van leuke momenten en Snapchat[9] om gekke of lelijke foto’s te sturen naar vrienden of vriendinnen. Onderzoek naar mediagedrag in onze gezindte laat vergelijkbare patronen zien. Uit een recent onderzoek van Driestar Educatief blijkt dat 66 procent van de 12-jarigen beschikt over een smartphone. Vrijwel altijd betekent dit dat zij ongefilterde toegang hebben tot alles wat op internet beschikbaar is. Hierdoor wordt een bom gelegd onder veel van wat we de afgelopen 15-20 jaar in onze gezindte bedacht hebben aan beleid en richtlijnen voor verantwoord gebruik van moderne media. Filters? Ze worden zelden gebruikt voor smartphones en echt goede filters zijn bovendien niet beschikbaar. Beperken tot noodzakelijk gebruik? Het gebruik is hoofdzakelijk niet noodzakelijk. Geen amusement? Jong en oud kijken naar vlogs![10] Speelfilms en televisieseries. Geen computer op slaapkamers? Mobieltjes heb je altijd bij je en liggen ’s nachts onder handbereik.

Grote gevolgen
De gevolgen zijn groot. Onze gezindte raakt door drenkt van de wereld en wordt steeds meer gelijkvormig aan de wereld. Dat kan ook niet anders. Geen mens kan zich ongestraft ongebreideld laven aan de zondige geneugten van een onlinewereld zonder dat dit grote gevolgen heeft. Opvattingen over normen en waarden veranderen. Consciënties raken toegeschroeid.  Nieuwe vormen van verslaving winnen terrein. De Bijbel wordt een nietszeggend boek. Preken worden ervaren als lang en saai. Het beslag wijkt, indrukken verdampen. Overtuigingen worden geblust. Roepstemmen gedoofd. Harten raken verhard. Gods wordt bedroefd. Het is terecht dat een groeiende groep ouders zich daar grote zorgen over maakt. Sommige ouders die toestonden dat hun kind een smartphone kreeg toen het naar de middelbare school ging, zagen hun zoon of dochter in luttele weken of maanden onherkenbaar veranderen en verloren naar hun waarneming in belangrijke mate het contact met hun kind. Kwam dat alleen doordat zoon of dochter een smartphone kreeg? Vast niet, maar dat het een rol speelde, is duidelijk.

Oudercollectieven
In meerdere plaatsen van ons land zijn de laatste tijd collectieven gevormd door ouders van leerlingen die reformatorische middelbare scholen bezoeken. De gedachte erachter is dat het goed is om elkaar als ouders op te zoeken en ervaringen uit te wisselen op het gebied van mediagebruik, en om daarin te proberen schouder aan schouder te staan. Dit mede omdat het argument van kinderen zo vaak is; ‘maar iedereen mag het.’ Het ontstaan van deze oudercollectieven is geen verkeerde ontwikkeling. In het RD werd een aantal maanden geleden door diverse mensen gereageerd op dit nieuwe fenomeen. Er klonken nogal wat twijfels door in de reacties. Deze ouders zouden zich misschien teveel richten op smartphones als ‘singles issue’. Ze zouden er wellicht te weinig rekening mee houden dat je er niet klaar mee bent met je kind geen smartphone te geven. Die twijfels lijken met niet terecht. Deze ouders zijn niet naïef en weten heus wel dat er meer nodig is dan ‘nee’ te zeggen tegen smartphones voor hun kinderen. Ze begrijpen ook dat de ontwikkelingen op het gebied van digitale media snel gaan en dat het daarbij zeker niet alleen om smartphones gaat. En ze beseffen ook echt wel dat het uiteindelijk onvermijdelijk is dat kinderen te maken krijgen met alle vormen van digitale media wanneer ze de maatschappij ingaan, en dat het hun taak als ouders is om kinderen hierop voor te bereiden. Maar juist daarom zoeken zij elkaar op, om hierin met elkaar een weg te vinden. Ik zou bijna zeggen: eindelijk!  Hebben we het niet veel te lang aan deskundige overgelaten om zich druk te maken over dit onderwerp? Hun inspanningen waren = en zijn – belangrijk en te waarderen, maar is het geen positieve ontwikkeling dat er nu ouders zijn die op deze wijze met elkaar hun verantwoordelijkheid proberen te nemen? Gaat uw kind dit jaar voor het eerst naar de middelbare school? Overweeg aansluiting bij een oudercollectief. Het is nuttig om als ouders met elkaar te bespreken hoe er gezamenlijke lijnen getrokken kunnen worden. En het is ook goed om ervaringen te delen en elkaar scherp te houden.

Geen smartphone
Bovendien, denk erover na om uw kind voorlopig geen smartphone te geven. Ik beweer niet dat het een gemakkelijke keuze is. Ook niet dat dit de oplossing is voor alle problemen. En al helemaal niet dat het u ontslaat van uw plicht om kinderen op bewuste wijze om te leren gaan met moderne media. Maar het is nonsens dat kinderen op twaalfjarige leeftijd vrijelijk 7 x 24 uur moeten kunnen beschikken over een telefoon annex televisie annex game box annex bioscoop annex pornowinkel in broekzakformaat. Waarom zou u dit uw kind eigenlijk willen aandoen? Waarom zou u uw kind willen loslaten in het domein waar de satan vrij spel heeft? Is het in overeenstemming met de doopbelofte die u heeft afgelegd? Is uw kind dan niet in zonde ontvangen en geboren? Heeft het geen hart dat geneigd is tot alle kwaad? Geen ziel die voor de eeuwigheid geschapen is?

Bevorder verantwoord gebruik
Uiteraard komt er een moment dat uw zoon of dochter wel een mobieltje zal hebben. Misschien als hij of zij 15, 16 of 18 wordt. Daarin moet u een eigen afweging maken. Maar bereid hen er wel op voor. Spreek af dat een mobieltje niet behoort tot het domein waar privacy heerst. Ga uit van openheid, ook wanneer het gaat om uw eigen mobieltje. Als het goed is, kan dit lijden. Uw kid moet alles van u op uw mobieltje kunnen zien zonder dat u zich ervoor hoeft te schamen en omgekeerd. Spreek ook wat heldere huisregels af. Bijvoorbeeld: geen mobieltjes tijdens het eten. Mobieltjes uit op zondag. Geen mobieltjes op slaapkamers. Als volstaan kan worden met een eenvoudig mobieltje zonder internet, doe dat dan. Wordt er toch een smartphone gebruikt, maak dan gebruik van de hulpmiddelen om veilig en verantwoord gebruik ervan te bevorderen, ook al zijn die verre van volmaakt. Gebruik bijvoorbeeld het mobiele filter van Kliksafe en/of een hulpmiddel zoals Yona dat als het goed is binnenkort gratis beschikbaar komt. Dit is een app waarmee gebruikers van smartphones zichzelf doelen en grenzen kunnen stellen voor medegebruik en bovendien een maatje kunnen kiezen die meekijkt wanneer doelen niet gehaald worden of grenzen overschreden worden. Samen sterker staan, dat is het idee. Bovenal, smeek de Heere dagelijks dat wij en onze kinderen door genade uitgerust worden met de wapenrusting Gods. Alleen dan kunnen wij staande blijven en wederstaan in de boze dag. De helm der zaligheid. Het zwaard des Geestes, hetwelk is Gods Woord. Het schild des geloofs. Ze zijn alle even noodzakelijk in een wereld die in het boze ligt en waar de duivel weet dat hij nog maar weinig tijd heeft.

Ten slotte
Overweegt u zich aan te sluiten bij een oudercollectief? Stuur een e-mail naar: oudercollectief@kliksafe.nl. Vermeld behalve uw naam ook uw woonplaats en de VO-school die door uw kind(eren) bezocht wordt. Uw gegevens worden dan doorgestuurd naar d contactpersoon van het betreffende collectief.

L.van der Tang[11]

 Noten:

[1] Dit artikel is met toestemming van de auteur van redactie overgenomen uit: De Wachter Sions, 11 augustus 2016, p. 306-397.

[2] Swipen is het met een vinger over het touchscreen of aanraakscherm van een tablet of smartphone navigeren. Bijvoorbeeld om de inhoud van een website te bekijken.

[3] Een onlinegemeenschap van gelijkgestemden.

[4] Een digitaal apparaat.

[5] Zie: What’s happening online? Inzicht in jouw generatie 2016, Amsterdam 2016. P. 3

[6] Whatsapp maakt het mogelijk om gratis via internet berichten naar elkaar te versturen alsook te chatten, te bellen en bijvoorbeeld foto’s, geluids- en video-opnamen met elkaar te delen.

[7] Youtube is een videosite waar men gratis en onbeperkt video’s kan bekijken en delen.

[8] Instagram maakt het mogelijk om gratis digitale foto’s en video’s uit te wisselen via mobiele apparaten.

[9] Snapchat is ook een toepassing voor het delen van foto’s en video’s, maar het bijzondere van deze toepassing is dat de doorgezonden beelden slechts tijdelijk zichtbaar zijn bij de ontvangers (variërend van 1 tot 10 seconden). Daarna verdwijnen de beelden. Snapchat wordt onder andere vaak gebruikt voor het verspreiden of delen van seksueel getinte foto’s of berichten.

[10] Vlog (een afkorting voor video weblog) is de benaming van een dagboek op internet, waarbij het grootste deel van het dagboek bestaat uit videobeelden. De vlog is een variant op het blog (afkorting voor weblog), waarbij de inhoud voornamelijk tekst is.

[11] Overgenomen uit: In het spoor 40e jaargang – nr. 4 – oktober 2016, p. 259-261.